در ماه های اخیر ناپایداری اینترنت و باز و بسته شدن عجیب برخی سرویس های خارجی باعث شده واژه وایت لیست بیشتر از همیشه شنیده شود. کاربرانی که یک ساعت به گوگل و جی میل دسترسی دارند و ساعتی بعد همه چیز قطع می شود، به دنبال پاسخ روشنی برای این وضعیت هستند. در این […]
در ماه های اخیر ناپایداری اینترنت و باز و بسته شدن عجیب برخی سرویس های خارجی باعث شده واژه وایت لیست بیشتر از همیشه شنیده شود. کاربرانی که یک ساعت به گوگل و جی میل دسترسی دارند و ساعتی بعد همه چیز قطع می شود، به دنبال پاسخ روشنی برای این وضعیت هستند.
در این میان، بحث تغییر ساختار اینترنت ایران از مدل سنتی به معماری وایت لیست، به یکی از مهم ترین موضوعات اخبار روز ایران تبدیل شده است. موضوعی که هم کاربران عادی و هم کسب وکارها را به شدت تحت تأثیر قرار داده است.
وایت لیست چیست؟
وایت لیست مفهومی است که به شیوه مدیریت دسترسی در شبکه ها اشاره دارد. در این مدل، دسترسی پیش فرض بسته است و فقط مقصدهایی که تأیید شده اند اجازه عبور ترافیک دارند.
این رویکرد با ساختار رایج اینترنت جهانی تفاوت جدی دارد. در اغلب کشورها، اصل بر باز بودن دسترسی است و تنها برخی سرویس ها مسدود می شوند. اما در مدل وایت لیست، وضعیت کاملاً برعکس است. کاربر فقط می تواند به سایت ها و سرویس هایی متصل شود که از قبل مجوز گرفته اند.
اینترنت وایت لیست یعنی چه؟
اینترنت وایت لیست به معنای محدودسازی کلی ترافیک و باز گذاشتن مسیرهای خاص است. در این ساختار، همه وب سایت ها، آی پی ها و سرویس ها بسته هستند مگر آن هایی که در فهرست سفید قرار بگیرند.
به این مدل، شبکه Default-Deny هم گفته می شود. مدلی که بیشتر در محیط های امنیتی و سازمانی استفاده می شود، نه برای اینترنت عمومی. در چنین شرایطی دیگر صحبت از فیلتر موردی نیست بلکه اصل بر مسدود بودن است و دسترسی یک امتیاز محسوب می شود.
تفاوت وایت لیست و بلک لیست
در معماری بلک لیست، اینترنت به صورت پیش فرض باز است. فقط سایت ها یا سرویس هایی که ممنوع اعلام می شوند، مسدود خواهند شد.
اما در وایت لیست، همه چیز بسته است. تنها موارد تأییدشده امکان استفاده دارند. همین تفاوت ساده، اثرات گسترده ای بر تجربه کاربران می گذارد.
وایت لیست شده ایم؟
سؤالی که این روزها بارها از زبان کاربران شنیده می شود همین است. آیا اینترنت فعلی ایران واقعاً وارد فاز وایت لیست شده است؟ شواهد فنی و تجربیات کاربران نشان می دهد این فرضیه چندان دور از واقعیت نیست.
بازگشایی مرحله ای اینترنت، نشانه ای مهم در این مسیر محسوب می شود. دسترسی محدود به گوگل در کنار مسدود بودن سایر سرویس ها، مثال واضحی از این وضعیت است یا باز بودن پیام رسان های داخلی در حالی که پلتفرم های بین المللی بسته مانده اند.
نشانه های اینترنت وایت لیست در ایران
در هفته های اخیر، دسترسی اینترنتی برای برخی گروه ها به شکل خاصی فراهم شده است. این موضوع برای کاربران عادی قابل مشاهده بوده و پرسش برانگیز شده است. دانشگاه ها، شرکت های دانش بنیان و برخی رسانه ها به اینترنت بین الملل دسترسی دارند.
در حالی که بسیاری از کسب وکارهای آنلاین از این امکان محروم مانده اند. همین تفاوت دسترسی، فرضیه حرکت به سمت فیلتر سفید را تقویت می کند: مدلی که در آن اینترنت برای همه یکسان نیست.
بازگشایی مرحله ای اینترنت چه معنایی دارد؟
باز شدن تدریجی برخی سرویس ها، نشان دهنده کنترل متمرکز مسیرهای دسترسی است. در این شرایط، هر سرویس به صورت جداگانه بررسی و فعال می شود. این مدل، قطع و وصل اینترنت را ساده تر و سریع تر می کند.
در نتیجه، پایداری ارتباط برای کاربران کاهش پیدا می کند. از طرفی، کاربران به این نوسانات عادت می کنند و قطعی اینترنت به یک وضعیت عادی تبدیل می شود.
معایب وایت لیست یا فیلتر سفید چیست؟
اولین پیامد این مدل، محدود شدن شدید دسترسی به منابع آزاد اینترنت است. کاربران تنها به چند سرویس مشخص دسترسی دارند. استفاده از منابع آموزشی جدید، ابزارهای آنلاین و APIها با مشکل مواجه می شود.
به روزرسانی نرم افزارها نیز به سادگی انجام نخواهد شد. سرعت اینترنت کاهش پیدا می کند و بهره وری پایین می آید پس این مسئله برای کسب وکارهای آنلاین بسیار هزینه بر است.
تأثیر وایت لیست بر فناوری های نوین
سرویس های ابری، پلتفرم های دواپس و زیرساخت های مدرن به اتصال پایدار نیاز دارند. در مدل وایت لیست، این نوع خدمات یا از دسترس خارج می شوند یا به سختی کار می کنند. آی پی های پویا و ساختارهای توزیع شده با این مدل همخوانی ندارند.
در نتیجه، توسعه فنی با محدودیت جدی روبه رو می شود. همین موضوع، فاصله فناوری ایران با جهان را بیشتر می کند و نوآوری را کندتر از قبل پیش می برد.
هزینه های پنهان وایت لیست
اجرای فیلتر سفید نیازمند مدیریت پیچیده و پرهزینه است. منابع مالی و فنی زیادی صرف کنترل و نظارت می شود و این هزینه ها به جای توسعه زیرساخت، صرف محدودسازی می شود.
موضوعی که در بلندمدت به ضرر کیفیت اینترنت تمام خواهد شد و از سوی دیگر، ابزارهای دور زدن فیلترینگ نیز با اختلال روبه رو می شوند و محدودیت های نرم افزاری بیشتری ایجاد خواهد شد.
نقش رسانه ها در شفاف سازی وضعیت اینترنت
در شرایطی که ابهام زیاد است، رسانه ها نقش کلیدی دارند. اطلاع رسانی دقیق می تواند از شایعه و سردرگمی جلوگیری کند. سایت هایی مانند اخبار روز ایران با پوشش مستمر تحولات، به کاربران کمک می کنند تصویر واضح تری از واقعیت داشته باشند.
جمع بندی
وایت لیست اینترنت، مدلی است که دسترسی آزاد را به حداقل می رساند. شواهد نشان می دهد اینترنت ایران حداقل به صورت موقت به این سمت حرکت کرده است.
این تغییر، پیامدهای فنی، اقتصادی و اجتماعی گسترده ای دارد و در چنین شرایطی، آگاهی و پیگیری اخبار معتبر اهمیت دوچندان پیدا می کند. برای دنبال کردن آخرین تحولات اینترنت و فناوری، همراه اخبار روز ایران باشید.
